Arsam Burada
Ücretsiz değerleme Favoriler Danışman Girişi

Arsa Alırken Kapora Vermek: Satış Vaadi Sözleşmesi Neden Noterde Yapılır?

Arsa Alırken Kapora Vermek: Satış Vaadi Sözleşmesi Neden Noterde Yapılır?

Çatalca ya da Silivri'de beğendiğiniz bir tarlayı gördünüz, fiyatta anlaştınız, ama tapu randevusu birkaç gün sonra. Satıcı "Kaporayı verin, yeri size ayıralım" diyor. Arsa alım satımında en sık karşılaştığımız an budur ve sonradan çıkan anlaşmazlıkların önemli bir kısmı tam da bu noktada, birkaç satırlık bir kâğıda imza atılırken başlar.

Bu yazıda kapora verirken nelere dikkat etmeniz gerektiğini, elden yapılan sözleşme ile noterde yapılan satış vaadi sözleşmesi arasındaki farkı ve hangi durumda hangisinin sizi koruduğunu sade bir dille anlatmaya çalıştık.

Kapora tek başına satışı garanti etmez

Türk hukukunda taşınmaz satışı belirli bir şekle bağlıdır. Bir arsanın ya da tarlanın mülkiyetinin geçmesi için satış sözleşmesinin tapu müdürlüğünde resmi olarak yapılması gerekir. Emlak ofisinde, kahvede ya da arabanın kaputunda imzalanan bir "kapora senedi" bu şartı karşılamaz.

Pratikte bunun anlamı şudur: Elden yazılmış bir kâğıtla satıcıyı tapuda devir yapmaya zorlayamazsınız. Satıcı vazgeçerse, mahkemeden "tapuyu bana devretsin" diye bir karar almanız bu belgeyle mümkün değildir. Verdiğiniz parayı geri isteme hakkınız ise genel olarak devam eder; ancak bunun için de çoğu zaman yazışma, ihtarname ve gerekirse dava süreci gerekir. Yani kapora, iyi niyetli iki taraf arasında bir söz verme aracıdır, ama tek başına güçlü bir güvence değildir.

Satış vaadi sözleşmesi ne işe yarar?

Tapu devri hemen yapılamıyorsa, örneğin ödeme taksitli olacaksa, satıcının başka bir işlemi bitmesi bekleniyorsa ya da mirasçılar arasında intikal henüz tamamlanmadıysa, tarafların başvurabileceği resmi yol satış vaadi sözleşmesidir.

Bu sözleşmenin geçerli olması için noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekir. Notere götürülüp sadece imzaları onaylatılan bir metin aynı sonucu doğurmaz; sözleşmeyi noterin kendisinin düzenlemesi önemlidir. Bu şekilde yapılan satış vaadi sözleşmesinde satıcı, belirlenen şartlar gerçekleştiğinde taşınmazı alıcıya devretmeyi taahhüt eder. Satıcı sonradan devirden kaçınırsa, alıcı mahkemeye başvurarak tapunun kendi adına tescilini isteyebilir.

Ayrıca noterde yapılan satış vaadi sözleşmesi, tapu kaydına şerh olarak işlenebilir. Şerh, o parseli sonradan almak isteyen herkesin göreceği bir kayıttır. Böylece satıcının aynı yeri başka birine satması ya da üzerine yeni bir yük koydurması durumunda alıcının hakkı daha güçlü biçimde korunur. Şerhin belirli bir süre geçerli olduğunu, bu sürenin takip edilmesi gerektiğini de akılda tutmak gerekir.

Kapora vermeden önce bakılması gerekenler

Hangi yolu seçerseniz seçin, para elden çıkmadan önce bazı kontroller yapılmalı:

  • Tapu kaydı: Satıcının gerçekten malik olup olmadığı, hisseli bir tapuysa kaç paydaş bulunduğu ve satılan kısmın ne kadar olduğu netleşmeli.

  • Takyidatlar: Parsel üzerinde haciz, ipotek, ihtiyati tedbir, şerh ya da beyan bulunup bulunmadığı kontrol edilmeli. Haczi olan bir yere kapora vermek, sonradan paranızı bir alacaklıyla yarıştırmak anlamına gelebilir.

  • İmar ve nitelik durumu: Tarla mı, imarlı parsel mi; yola terk ya da düzenleme kesintisi bekleniyor mu; ilgili belediyeden öğrenilmeli.

  • Yerinde ve harita üzerinde kontrol: Size gösterilen yer ile tapudaki ada-parselin gerçekten aynı yer olup olmadığı doğrulanmalı. Sahada gösterilen sınırlarla kayıttaki sınırların uyuşmaması, bölgemizde sık karşılaştığımız bir durum.

Kapora sözleşmesine ne yazılmalı?

Kısa süreli bir ayırma için elden kapora verilecekse bile, en azından şu bilgilerin açıkça yazılı olması gerekir: tarafların açık kimlik bilgileri, taşınmazın il, ilçe, mahalle, ada ve parsel numarası, hisseli ise satılan hisse oranı, toplam satış bedeli, verilen kapora tutarı, tapu devrinin yapılacağı son tarih ve taraflardan biri vazgeçerse kaporanın ne olacağı.

Son madde özellikle önemli. Alıcı vazgeçtiğinde kaporanın satıcıda kalıp kalmayacağı, satıcı vazgeçtiğinde ise iade edilip edilmeyeceği ya da fazlasıyla mı ödeneceği yazılı değilse, anlaşmazlıkta her iki taraf da kendi yorumunu savunur. Ödemenin elden değil banka havalesi ile, açıklamasına ada ve parsel bilgisi yazılarak yapılması da ileride ispat açısından işinizi kolaylaştırır.

Hangi durumda hangi yol?

Tapu randevusu birkaç gün içindeyse, tüm kontroller yapılmışsa ve kapora tutarı makul bir seviyedeyse, iyi hazırlanmış yazılı bir kapora sözleşmesi çoğu zaman yeterli olur. Ancak devir haftalar ya da aylar sonra yapılacaksa, bedelin önemli bir kısmı önceden ödenecekse ya da satıcı tarafında tamamlanması gereken bir işlem varsa, noterde satış vaadi sözleşmesi yapıp bunu tapuya şerh ettirmek çok daha sağlıklıdır. Noter masrafı, ileride yaşanabilecek bir uyuşmazlığın maliyeti yanında küçük kalır.

Bir de şunu eklemek gerekir: Kooperatif üzerinden ya da "metrekare metrekare" satılan büyük parsellerde, sadece hisse devri ve muvafakatname gibi belgelerle yürüyen işlemlerde kaporayı kime ve hangi belge karşılığında verdiğinizi özellikle netleştirin. Para alan kişinin tapuda malik olmadığı durumlar, en çok sorun yaşanan örneklerdendir.

Son söz

Arsa alırken acele etmek çoğu zaman pahalıya patlar. Beğendiğiniz yeri kaçırma korkusu anlaşılır bir duygu, ama birkaç günlük bir kontrol süresi, yıllarca sürebilecek bir uyuşmazlıktan çok daha ucuzdur. Yuşa Gayrimenkul olarak 17 yıldır Çatalca, Silivri ve Trakya'da arsa ve tarla alım satımlarında bu süreçleri birlikte yürütüyoruz; Harita Mühendislik Ofisimiz parselin sahadaki yerini, hukuk birimimiz ise tapu kaydını ve sözleşme metnini sizinle birlikte inceliyor. Kapora vermeden önce aklınıza takılan bir şey olursa, Çatalca Kaleiçi'ndeki ofisimize uğrayıp bir çayımızı içerek konuşabiliriz.

Sıradaki Ortaklığın Giderilmesi Davası: Hisseli Tarlada Anlaşma Olmazsa Ne Olur?