Son dönemin en çok konuşulan konusu batık fonlar oldu. Binlerce insan, gerçekte 1 lira eden bir ürüne 100 lira, 1000 lira ödedi. Ortada bir üretim, bir fabrika, gerçek bir kazanç yoktu. Sadece sonradan gelen yatırımcının parası ve iyi kurgulanmış bir algı vardı. Ta ki insanlar paralarını geri istemeye başlayana kadar.
Biz 17 yıldır arsa ve tarla işindeyiz. Bu tablo bize hiç yabancı gelmedi, çünkü arsa piyasasında da bazı yerlerde, bazı satış modellerinde benzer bir mekanizma işliyor. Bu yazıda o mekanizmayı ve kendinizi nasıl koruyacağınızı anlatıyoruz.
Fonda ne oldu, bir arsacı gözüyle
Fonlarda değer, ürünün kendisinden değil, onu almaya gelen bir sonraki kişiden geliyordu. "Yüzde şu kadar getiri" yazan tabelanın arkasında gerçek bir kazanç yoktu. Gelen her yeni para sistemi biraz daha büyüttü. İnsanlar çıkmak istediğinde verecek para olmadığı anlaşıldı, çünkü o değer hiç var olmamıştı.
Arsada aynı şey nasıl olur?
Size 100 bin liralık bir arsayı 1 milyona satmış olabilirler mi? Olabilirler. Bunu fark eder misiniz? Büyük ihtimalle etmezsiniz. Tapu elinizde, içiniz rahat, uzun vadeli yatırım yaptığınızı düşünüp bekliyorsunuz.
Gerçek, satmaya kalktığınız gün ortaya çıkar. 1 milyona aldığınız yere 1 milyon verecek alıcı çıkmaz, çünkü o yer zaten 1 milyon değildi. Sizden başka o parayı verecek kimse yoktu. Siz zincirin son halkasıydınız.
Fonda herkes aynı gün çıkmak istediği için balon bir günde patladı. Arsada ise kimse aynı gün satmaya kalkmadığı için balon yıllarca patlamadan öylece durabiliyor. Toprak yatırımının uzun vadeli olması, bu tür ayıpların hemen gün yüzüne çıkmasını engelliyor.
Balon nasıl şişirilir?
Bu işi yapanların kullandığı yöntemler çoğu zaman aynıdır:
- Gerçeği yansıtmayan görseller: Avan projeler, temsili villa çizimleri, başka bir bölgeden alınmış fotoğraflar.
- Gelecek vaatleri: "Buradan otoyol geçecek", "imar yakında geliyor", "seneye iki katı olur" gibi belgesi olmayan cümleler.
- Kelime oyunları: "Hisseli almayın" diyip değersiz bir müstakil tapuyu satmak, ya da tapuda "arsa" yazıyor diye imarsız bir yeri imarlı gibi sunmak.
- Liste videoları: "En ucuz, geleceği en parlak ilçeler" gibi verisi olmayan sıralamalar.
Kendinizi nasıl korursunuz?
1. Emsal fiyata bakın
Almayı düşündüğünüz yerin çevresinde benzer büyüklükte, benzer özellikte yerlerin ne kadara satıldığını öğrenin. Komşu parselle aranızda iki üç kat fark varsa bunun bir açıklaması olmalı.
2. İmar durumunu belediyeden teyit edin
Satıcının söylediği değil, belediyenin verdiği imar durumu geçerlidir. Plan notları, yapılaşma koşulları ve parselin hangi lejantta kaldığı tek tek okunmalı.
3. Satıcının geçmişine bakın
Ofisi var mı, kaç yıldır bu işi yapıyor, 5 ya da 10 yıl sonra aradığınızda telefonu açacak biri mi? Yetki belgesi numarası ilanında yazıyor mu?
4. "Ya satmak istersem?" sorusunu sorun
Aldığınız fiyata bugün başka bir alıcı bulunur mu? Bu sorunun dürüst cevabı, yatırımın gerçek değerini gösterir.
Sık sorulan sorular
Arsa yatırımı güvenli değil mi?
Doğru yerden, doğru fiyata alınan arsa hâlâ en sağlam yatırım araçlarından biridir. Sorun toprakta değil, toprağa biçilen gerçek dışı fiyattadır.
Pahalı aldığımı nasıl anlarım?
Çevredeki emsal ilanları ve gerçekleşmiş satışları karşılaştırın. Emin olamıyorsanız bağımsız bir değerleme isteyin. Biz bu ön değerlendirmeyi ücretsiz değerleme sayfamız üzerinden yapıyoruz.
Arsa kısa vadede kimseyi zengin etmez. Size "100'e al, seneye 500 olur" diyen biri varsa durun ve sorgulayın. Fonda da aynen böyle demişlerdi.
Çatalca, Silivri ve Tekirdağ'daki güncel arsa ilanlarımızı inceleyebilir, sorularınız için 444 97 73'ü arayabilirsiniz. Yarın için bugün al.
